ĐÔI ĐIỀU VỀ VIỆC PHÂN NHÁNH CÀNH PHÁI TRONG DÒNG HỌ

Trong nhiều dòng họ lớn ở vùng Đồng bằng Bắc bộ, sau nhiều thế hệ con cháu dòng họ được chia thành nhiều Cành (Chi) và nhiều Phái. Không phải ai cũng hiểu thấu đáo các khái niệm này. Thậm chí có nhiều người quan niệm Phái là hàng trên của Cành (Chi) hoặc ngược lại. Với kiến thức chữ Hán của mình tôi thử bàn về khái niệm này.

Các cụ xưa có câu:

Người ta có Tổ có tông.

Như cây có cội như sông có nguồn.

Cụ tổ đầu tiên lập ra dòng họ gọi là cụ Thủy tổ (始祖). Sau này dòng trưởng được thờ cúng theo Tổ được gọi là Phái (Cành, Chi) trưởng (cả). Từ đường chung của cả dòng họ được gọi là họ Cả. Các Phái (Cành, Chi) còn lại được sắp xếp theo thứ tự quy ước của mỗi dòng họ.

XUNG QUANH DANH XƯNG “KHU DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA PHƯƠNG LA”

Năm 2019, Ban chấp hành Họ Trần (BCHHT) Việt Nam phổ biến ba tập văn bản gồm một số bài viết của BCH và các tài liệu khác nói về “Ông Đào Trần Quang Cát và Hội đồng Họ Trần Việt Nam”, là không khách quan bởi trái với Quốc sử, đạo lý và sự xác nhận của các văn bản Nhà nước hiện hành.

Văn bản số 1854/UBND-TCD ngày 13/5/2019 của UBND tỉnh Thái Bình trả lời đơn kiến nghị và phản ánh của Hội đồng Họ Trần Việt Nam, tại điểm 1, về việc cho phép tu sửa, tôn tạo “Đền nhà ông” viết: “Đền nhà ông” là cơ sở thờ tự của dòng họ Trần xã Thái Phương, huyện Hưng Hà, không phải là di tích lịch sử văn hóa đã được xếp hạng …. Điểm 3, về việc sử dụng đất để xây dựng “Đền nhà ông” tại thôn Phương La, xã Thái Phương, huyện Hưng Hà, theo báo cáo số 92/BC-UBND ngày 22/4/2019 của UBND huyện Hưng Hà: “Trong quá trình thực hiện đo đạc bản đồ năm 1986 và 1992, “Đền nhà ông” chỉ còn phần bệ móng, nên không thể hiện trên hồ sơ quản lý. Đến năm 2007, đo đạc hiện trạng và lập bản đồ địa chính xã Thái Phương, “Đền nhà ông” được thể hiện tại thửa đất 326, tờ bàn đồ số 8, tỷ lệ 1/1.000, diện tích 720,4 m2, loại đất tín ngưỡng”.

GẶP MẶT CÁC THẾ HỆ CON CHÁU DÒNG HỌ CAO TRẦN GIAO TIẾN TẠI HÀ NỘI

CHI NHÁNH DÒNG TỘC CAO TRẦN GIAO TIẾN TẠI HÀ NỘI

           Hà Nội, ngày 08 tháng 12  năm 2019

GIẤY MỜI

Trân trọng kính mời:  Gia đình cùng con cháu.  

Tới dự buổi họp mặt con cháu dòng tộc Cao Trần Giao Tiến tại Hà

Nội

Thời gian: 8 giờ 30 đến 12 giờ 30, Chủ nhật, ngày 29 tháng 12 năm 2019 (Tức ngày mùng Bốn, tháng Chạp, năm Kỷ Hợi)

Nội dung: Gặp mặt thân mật các thế hệ con cháu Chi nhánh dòng tộc Cao Trần tại Hà Nội, theo chương trình hàng năm. Mừng thọ các vị tuổi cao. Bàn kế hoạch về quê dự lễ Tế tổ, ngày 18 tháng Giêng năm Canh Tý.

Địa điểm: Nhà hội họp Khu dân cư số 2 phường Kim Giang, số 7 ngõ 58 đường Hoàng Đạo Thành phường Kim Giang quận Thanh Xuân thành phố Hà Nội.

Thường trực chi nhánh dòng họ Cao Trần tại Hà Nội trân trọng được đón tiếp!

   

CHƯƠNG TRÌNH GẶP MẶT

§  Từ 8 giờ 30 đến 9 giờ 00: Đón tiếp đại biểu.

§  Từ 9 giờ 00 đến 9 giờ 45: Gặp gỡ, trao đổi

§  Từ 9 giờ 45 đến 11 giờ 00: Họp mặt chính thức. Nội dung gồm:

+ Công tác tổ chức: tuyên bố lý do, giới thiệu khách mời và các thế hệ con cháu trong chi nhánh dòng tộc Cao Trần tại Hà Nội

    + Báo cáo tổng kết các nội dung hoạt động năm 2019, phương hướng hoạt động năm 2020 của Thường trực chi  nhánh.

    + Đại biểu dòng họ Trần Nguyên Hãn phát biểu chào mừng.

    + Mừng thọ các vị tuổi cao.

    + Đại diện thành viên Chi nhánh phát biểu cảm tưởng.

    + Báo cáo công tác tài chính năm 2018-2019

    + Thông qua Nghị quyết năm 2019 của Chi nhánh

    + Từ 11 giờ 00 đến 12 giờ 00: Liên hoan mặn tại Nhà hội họp.

§  Kết thúc buổi gặp mặt: 12 giờ 30.

     T.M CHI NHÁNH DÒNG HỌ CAO TRẦN TẠI HÀ NỘI

                                                                                    

                                                                  Cao Trần Hồng

LUẬN BÀN VỀ CHỮ NHẪN 忍 論

Nguồn: FaceBook Cao Xuân Thiện.

Nhân một chuyến về quê, tôi có dịp xuống xóm 6 Hùng Tiến Giao Tiến để gặp cụ Từ Ý.Tôi nhờ cụ chỉ cho ít chữ Hán trong Gia phả chữ Hán của dòng họ Cao Trần. Cụ có ý nhờ tôi tìm hiểu một bài thơ lục bát viết về chữ NHẪN, xem tác giả đã viết những câu thơ đó là ai, mà cụ đã tìm hiểu nhưng chưa có kết quả. Tôi nhận lời nhưng khó hy vọng tìm đúng tác giả cho cụ Từ Ý.

Trong nhiều sách báo và nhất là trên Internets có hàng ngàn tác giả viết về chữ Nhẫn. Có nhiều câu trùng lặp song cũng có những câu được biến tấu theo ý tác giả. Tôi tạm in bài viết sau đây của tác giả Phạm Thức, mang về gửi cụ để cụ cho ý kiến.   

TRÍCH ĐĂNG GIA PHẢ CHỮ HÁN PHÁI TRƯỞNG ĐỜI THỨ 8

Biên dịch: Cao Xuân Thiện

第 八 代 世 系

ĐỆ BÁT ĐẠI THẾ HỆ

宗子高公諱玉瑗字玉成號英敏.生於壬午年享齡七十一歳.卒於壬辰年.

8.1.1.1 Tôn tử Cao công húy Ngọc Viện tự Ngọc Thành hiệu Anh Mẫn. Sinh ư Nhâm Ngọ niên hưởng linh thất thập nhất tuế. Tuất ư Nhâm Thìn niên.

八月初二日忌.墓在前花二渡次三.

Bát nguyệt sơ nhị nhật kỵ. Mộ tại Tiền Hoa nhị đạc thứ tam.

公乃玉嚞公之長子也.前諱格後改玉瑗.公天資明敏學行優長累科無中舉.後歸授徒訓誨子弟冀其成立吾族祠堂.前皆用𥴛木覆以草菅.公乃謀從與諸季文並族内捄買鐵木磚瓦達立祠堂漸以壯觀成有功 於先祖矣.

Công nãi Ngọc Triết công chi trưởng tử dã. Tiền húy Cách hậu cải Ngọc Viện. Công thiên tư minh mẫn học hành ưu trường lụy khoa vô trúng cử. Hậu quy thụ đồ huấn hối tử đệ ký kì thành lập ngô tộc từ đường. Tiền giai dụng chòi mộc phúc dĩ thảo gian. Công nãi mưu tòng dư chư quý văn tịnh tộc nội cứu mãi thiết mộc chuyên ngõa đạt lập từ đường tiệm dĩ tráng quan thành hữu công ư tiên tổ hỹ.

CHỮ HÁN TRÊN VÀ TRONG HOẠT TẾ TỪ - 1997

Biên dịch: Cao Xuân Thiện.

       

1.   Trên nóc lâu

-        Đại tự:   HOẠT TẾ TỪ

-        Hai cột trên nóc:

 Cột phải: TỔ ĐỨC TÔN NĂNG BÁO (Tổ tiên đức độ cháu chắt tài năng báo đáp)

 Cột trái: TIỀN CÔNG HẬU KHẢ THỪA (Đời trước có công đời sau thừa hưởng)

2.   Trong nhà

-        Đại tự:  TIÊN GIẢ LỄ (Trước tiên con người chính là Lễ. Đọc từ phải sang trái)

-        Câu đối hai bên cột

Cột phải: Y THƯ SÁNG NGHIỆP DI MƯU VIỄN (Khởi nghiệp sách y để lại mưu kế cho mai sau)

Cột trái: CẦN KIỆM THỪA GIA PHÚC MÃN ĐƯỜNG (Kế thừa cần kiệm gia đình có phúc đầy nhà)

3.   Các cột mặt trước

-        Mặt tiền

Cột phải: NHỊ THIÊN NHẤT KỶ TIỀN TAM TẢI (Một thiên niên kỳ hai ngàn trước đó ba năm).

Cột trái: ĐINH SỬU XUÂN PHÂN KIẾN NHẤT TỪ (Giữa mùa Xuân Đinh Sửu xây dựng một ngôi từ đường)

-        Mặt hướng tâm

    Cột phải: CAO TRẦN HẬU DUỆ BÁT ĐẠI TỔ (Tổ đời thứ tám con cháu của họ Cao Trần)

Cột trái: ẤT PHÁI PHÂN LƯU BÁCH THẾ TRUYỀN (Phân nhánh của phái Ất trăm đời nối dõi)

THƯỜNG TRỰC CHI NHÁNH DÒNG HỌ CAO TRẦN TẠI HÀ NỘI XIN THÔNG BÁO

Theo truyền thống hàng năm, Thường trực Ban liên lạc Dòng họ Trần Nguyên Hãn Việt Nam, tổ chức thống kê danh sách các cụ cao niên, tính tròn vào các năm tuổi đời từ 80, 85, 90, 95, 100 và các năm liên tục từ 101. 102. 103… để làm các bức trướng Mừng thượng thọ và Giấy mừng thọ. Các bức trướng Mừng thượng thọ và Giấy mừng thọ sẽ được gửi đến các chi tộc trong dòng họ trao tặng các cụ trong dịp đầu Xuân Canh Tý (2020) tới.

Thường trực chi nhánh dòng họ Cao Trần tại Hà Nội, đề nghị các ông trưởng Chi, thống kê danh sách các vị cao niên trong chi mình (kể cả các cụ đang sinh sống ở quê và các tỉnh thành khác trong cả nước mà các vị nắm được) theo mẫu sau:

DANH SÁCH TẶNG BỨC MỪNG THỌ NĂM 2020. CHI…(VD:3)

TT	Họ và tên	Năm sinh	Tuổi	Địa chỉ nhận	Điện thoại
1	Cao Trần Thị Cúc	1930	90	Phương Độ, ph. Hồng Châu, tp Hưng Yên	0397855587
2
3
…

  Danh sách trên gửi vào email hocaotran@gmail.com, Facebook Họ Cao Trần hoặc về Thường trực Chi nhánh dòng họ Cao Trần tại Hà Nội: ông Cao Trần Hồng Số nhà 2/8 phố Hoàng Đạo Thành, quận Thanh Xuân tp Hà Nội, trước ngày 25 tháng 9 năm 2019. Xin trân trọng cảm ơn!  

TRƯỞNG CHI NHÁNH: CAO TRẦN HỒNG

HỌC CHỮ HÁN ĐỂ DỊCH GIA PHẢ DÒNG HỌ

Lời biên tập viên

Trăn trở với việc tổ tiên của dòng họ Cao Trần, qua bao thăng trầm biến cố theo thời gian đã lưu lại một số tài liệu sử phả. Đặc biệt là bộ Gia phả chữ Hán, đã có lúc tưởng như bị thất truyền, các bộ câu đối, hoành phi đại tự dù được bảo tồn nhưng số người đọc được chữ Hán trong dòng họ không nhiều.

Gần ba chục năm trước đây các cụ trong ban biên tập Gia phả năm 1997, đã tiến hành dịch bản gia phả chữ Hán, ghi lại chữ Quốc ngữ bằng bản chép tay.

Mấy năm trước đây tôi có nhờ bác Trần Phước Bình người họ Trần Duy Xuyên Quảng Nam dịch giúp 4 trang đầu. Sau khi nghỉ hưu tôi đang tự học chữ Hán. Kết hợp với thông tin từ các bản Gia phả chữ Quốc ngữ và sự giúp đỡ của các bậc cao niên tôi đang tiến hành hiệu chỉnh một số chữ trong bản dịch của bác Trần Phước Bình và tiếp tục dịch thêm một số trang tiếp theo. Tôi mong muốn tra cứu và in ra bản gia phả cổ bằng chữ Hán để lưu lại thông tin về sau. Vì trình độ Hán tự của tôi không cao nên không thể tránh khỏi một số sai sót, nhất là bản chữ Hán do cụ Cao Bá Lô chép tay, qua photocopy nhiều lần, nét chữ bị mờ có chữ không dễ đọc. Kính mong các thành viên đọc được bản dịch cho ý kiến. Các ý kiến xin gửi về email: hocaotran@gmail.com. Tôi xin trân trọng cảm ơn.

高 春 善 - Cao Xuân Thiện

XÁC ĐỊNH ẨN Ý CỦA TỔ TIÊN QUA MỘT CHỮ TRONG CÂU ĐỐI

Cao Xuân Thiên-14/7/2019.

Trong quá trình nghiên cứu các dữ liệu sử phả dòng họ, việc xác định mốc thời gian và không gian của tổ tiên là không đơn giản, do nhiều tài liệu đã bị thất truyền. Rất may mắn tổ tiên đã để lại các tập gia phả chữ Hán mà sau này cụ Cao Bá Lô biên tập thành tập gia phả chữ Hán và một số bản dịch chép tay lưu hành trong các chi phái của dòng họ trước năm 1975, còn lưu giữ cho đến ngày nay. Đặc biệt dòng họ còn lưu dữ được 5 bộ câu đối cổ thực sự quý báu về giá trị lịch sử của dòng họ Cao Trần chúng ta.

Trước khi vào bài viết tác giả xin trân trọng cảm ơn ông Lã Mạnh Hùng, cháu ngoại đời thứ 12, Ất phái cành cả họ Cao Trần, hiện đang định cư tại Canada đã giải nghĩa giúp tôi các từ ngữ trong 5 bộ câu đối. Đặc biệt là một chữ mà sau đây tôi sẽ trình bày sâu hơn.

Trong nhiều phiên bản gia phả cũng như nhiều thế hệ truyền khẩu đôi câu đối cổ chữ Hán đã được phiên sang nghĩa Hán Việt, chính là bộ câu đối xa xưa nhất của dòng họ Cao Trần mà tôi đã có dịp trình bày.

CHỮ NGHĨA MẬP MỜ VÀ VIỆC ĐÁNH TRÁO KHÁI NIỆM

Cao Xuân Thiện

Nguồn: Cổng thông tin điện tử dòng họ Trần Nguyên Hãn Việt Nam.

Từ năm 2007, sau các cuộc hội thảo về Thân phụ của Thái sư Trần Thủ Độ, được tổ chức tại Thái Bình và nhất là sau khi cuốn sách Đền thờ Tổ họ Trần Việt Nam, do 2 ông Trần Văn Sáu và Trần Đại Thanh biên soạn, ông Trần Văn Sen viết lời mở đầu, nhiều tranh luận gay gắt đã diễn ra trên các phương tiện truyền thông. Câu hỏi Trần Hoằng Nghị là ai, căn cứ nào khẳng định Trần Hoằng Nghị là thân phụ của Thái sự Trần Thủ Độ? Đến nay mọi việc đã dần sáng tỏ, dư luận đánh giá cao quyết định của Viện trưởng Viện Sử học Đinh Quang Hải và Cục trưởng Cục Xuất bản -In & Phát hành Chu Văn Hòa (Bộ TT-TT) về việc cho dừng phát hành bộ sách LSVN phổ thông xuất bản năm 2018 để chỉnh lý, sửa chữa, đồng thời loại bỏ nhân vật Trần Hoằng Nghị ra khỏi bộ sách lịch sử này.